Przeszukaj Listonosza

Web listonosz.net

Polecamy Witryny

Ideografią jest pismem, które wymaga zapamiętania znaków dla każdego wyrazu. Podobno przeciętny Japończyk zna około tysiąca znaków, osoba wykształcona — 5 do 8 tysięcy znaków, natomiast naukowiec - około 15 do 20 tysięcy znaków. W całym języku japońskim tych  znaków jest około  100.000, więc nawet najbardziej wykształceni nie znają wszystkich. Powszechne jest posługiwanie się słownikiem, gdzie rzadziej używane znaki są opisane za pomocą znaków znanych. Ideografia ma jednak tę dużą zaletę, że wyrażane za jej pomocą słowa mogą być odczytywane we wszystkich językach. Do odczytania potrzebna  jest znajomość znaczenia znaku, zbędna zaś jest znajomość brzmienia wyrazu w języku piszącego dany znak. Jest to jedna z głównych przyczyn, które powodują, że pismo ideograficzne przetrwało do dziś. Dziennik, drukowany z wykorzystaniem ideogramów, może być swobodnie czytany w Szanghaju, Kantonie, Lhassie lub innych miejscowościach, pomimo że mieszkańcy tych miast zupełnie się w mowie między sobą nie rozumieją. Na niektórych obszarach zamieszkanych przez narody, które posługiwały się ideografia, pismo to uległo pewnym przekształceniom. Ideogramy, przedstawiające początkowo całe wyrazy, zaczęto używać jako sylaby. Pozwalało to zmniejszyć liczbę znaków pisma. Tzw. pismo ideograficzno-sylabiczne było rozpowszechnione zwłaszcza wśród starożytnych ludów Mezopotamii. Sumerów i Akadów, którzy tym systemem pisywali w okresie od 3000 lat p.n.e. aż do początku naszej ery.

W Indii przyjęto sposób zapisywania wyrazów, który opiera się na sylabowej budowie wyrazów pisanych. Święte księgi weddyjskie, które powstały już przed 3 tysiącami lat w języku sanskryckim. są takim właśnie pismem spisane. Pismo sanskrytu zawiera znaki dla określenia spółgłosek i dźwięku „a", jako najczęściej   spotykanego.   Samogłoski są ukryte w sposobie zestawienia spółgłosek, w związku z czym pismo to nazywane jest alfabetyczno-sylabicznym.

Pismo alfabetyczne, jakie dziś przeważa na świecie, powstało przypuszczalnie na Bliskim Wschodzie. Było ono używane przez semickie narody tego rejonu już ponad 1000 lat p.n.e. Początkowo było to pismo zawierające znaki tylko dla spółgłosek. Samogłoski oznaczano kropkami. Dopiero później zaczęto także oznaczać samogłoski, przy czym pierwszeństwo w tym zakresie przypisuje się Fenicji. Stamtąd pismo z pewnymi modyfikacjami przewędrowało do Grecji, następnie do Rzymu i zostało przejęte przez europejskie narody średniowieczne. Pochodzenie pisma alfabetycznego jest ściśle związane z wcześniej używanymi piktogramami i ideogramami. Na przykład, litera „A" jest przekształconym obrazkiem przedstawiającym mężczyznę, a „B" jest zniekształconym ideogramem kobiety, która przykucnęła.

Już w starożytności w niektórych wypadkach starano się oprócz powszechnie dostępnego języka stworzyć   także   sposoby   zapisywania, które byłyby znane tylko wtajemniczonym. Kierunek ten został w ostatnich dziesiątkach lat szczególnie udoskonalony w związku z rozwojem służby wywiadowczej i koniecznością zaszyfrowania pewnych informacji. W starożytności i w okresie przedhistorycznym szyfrowanie dotyczyło spraw związanych z tajemną wiedzą kapłanów. Przypuszczalnie takim sposobem przekazywania wiadomości jest pismo sznurkowe Inków, nazywane kipu, gdzie rolę znaków odgrywały węzełki, sposób ich rozmieszczenia, długość i kolor sznurków i inne. Używane były w kręgach kapłańskich imperium Inków (XIII-XVI wiek), do czasu podbicia Peru przez konkwistadorów.

W Europie rolę tajnego pisma przez długi czas spełniało pismo runowe. Nazwę tę zazwyczaj łączy się z pismem wikingów, lecz także inne plemiona germańskie, jak też Słowianie i Celtowie mieli swoje runy. Pismo to służyło jako sposób wyrażania życzeń i zaklęć w stosunku do bogów, rzadziej stosowano je w napisach nagrobnych lub pamiątkowych. Nie miało ono jednak charakteru pisma powszechnego, było raczej ściśle strzeżone w kręgu wtajemniczonych. Jego użyciu przypisywano magiczną moc, było więc stosowane jedynie w specjalnych, niezwykłych okolicznościach.

Pośrednią pozycję między pismem tajnym i powszechnym zajmuje wampun, sposób przekazywania wiadomości stosowany przez Irokezów, Indian z Ameryki Północnej. Indianie tego szczepu przesyłali ważniejsze wiadomości i zawierali traktaty, posługując się zapisem w postaci kolorowych muszelek nizanych na sznurki. Ten sposób przekazywania informacji utrzymywał się jeszcze przez pewien czas po przybyciu białych osadników.

Pisanie wyrazów pismem obrazkowym wymaga od przesyłającego i odbierającego informację znajomości dużej liczby znaków. Omija się tę niedogodność, stosując pismo alfabetyczne. Chociaż liczba używanych w nim znaków jest ograniczona, tego rodzaju pismo ma z kolei tę wadę, że poszczególne słowa pisze się długo. Przy zapisywaniu mowy mówionej najczęściej nie nadąża się z notowaniem. Z chwilą szerszego rozpowszechnienia pisma stało się dość szybko konieczne znalezienie uproszczonych form zapisywania. Zaczęto więc stosować różne skróty, których znaczenie powszechnie znano. W dokumentach rzymskich, na przykład, używano skrótu SPQR, oznaczającego „Senat i Naród Rzymski". Szczególnie dużo skrótów spotykamy w dokumentach Słowian z obszarów Rusi, używających pisma starocerkiewnego. Dzisiaj zresztą także stosujemy dużo skrótów, których liczba zwłaszcza po wojnie w zastraszający sposób wzrosła. W wielu krajach, w tym także w Polsce, stało się konieczne wydanie specjalnego słownika używanych skrótów.

Zapisywanie mowy pismem skróconym było już stosowane w IV wieku p.n.e. w Grecji. Nazywano je wówczas tachygrafią, jednak było ono jeszcze niedoskonałe. Zapisywanie nim słów zajmowało dużo czasu, słowa musiały więc być mówione   dość  wolno.   Wynalezienie prawdziwej stenografii, którą można było zapisać najszybciej mówiony tekst, przypisuje się rzymskiemu wyzwoleńcowi (niewolnikowi, któremu zwrócono wolność) Tironowi. Powstała ona około 60 roku p.n.e. i przypuszczalnie służyła do zapisywania przemówień Cicerona, rzymskiego męża stanu. Stenografią tą posługiwano się długo, nie tylko w starożytnym Rzymie, ale aż do średnich wieków w całej Europie, gdziekolwiek była używana łacina jako język dyplomatów i uczonych. Zastosowanie języków narodowych wymagało, oczywiście, opracowania dla każdego z nich własnego systemu stenograficznego. Są one nadal jeszcze dzisiaj stosowane, pomimo wykorzystania magnetofonowego zapisu mowy.

Odrębną formę pisma stanowią te systemy, które służą zapisom specjalnym. W dawnych czasach, kiedy nie zawsze słowa pisane były zrozumiałe ze względu na szeroko panujący analfabetyzm, często trzeba było stosować symbole zrozumiałe dla wszystkich. Znakiem kowala lub kuźni była podkowa, but wywieszał szewc, a płatnerz - zbroję lub hełm. Poszczególne cechy, kupcy, nawet pojedynczy rzemieślnicy mieli swoje własne znaki rozpoznawcze, po których poznawano ich towary i wyroby. W astronomii i astrologii, zamiast słownego oznaczania planet i gwiazdozbiorów, wprowadzono dla nich specjalne znaki. To samo zastosowano w alchemii, z której powstały w późniejszych czasach nauki chemiczne. Niektóre z tych specjalnych kodowych oznaczeń przetrwały do dziś, a inne zostały uzupełnione, zmienione lub rozszerzone. Na przykład, w chemii szeroko wykorzystywane są symbole pierwiastków, które pozwalają przedstawić     nawet     najbardziej skomplikowaną budowę, jakiegoś związku chemicznego. Wszyscy wiedzą, że woda składa się z jednego atomu tlenu i dwóch atomów wodoru. Wyrażając to językiem kodowym chemii, napiszemy H₂O, z czego możemy odczytać powyższy skład chemiczny w każdym języku świata.

Tego rodzaju kodowe oznaczenia, zrozumiałe dla wszystkich specjalistów, niezależnie od narodowości, do której należą i ich znajomości obcych języków, są coraz szerzej stosowane. Spotyka się je w zoologii, arytmetyce, algebrze, geometrii, mechanice, logice, botanice i innych naukach. Możemy je spotkać nawet w naukach humanistycznych, np. w logice, językoznawstwie i in. Na zakończenie tych wywodów, dla ilustracji, jak bardzo te kodowe oznaczenia mogą przypominać ideogramy dawnych napisów, posłużymy się botanicznym zapisem pierwiosnka. Jego opis będzie wyglądał następująco:

+  K(5)   C(5)AO  +  5G(5)

Oznacza to: „Kwiat dwupłciowy o symetrii promienistej, kielich o pięciu działkach, korona o pięciu płatkach z pięcioma pręcikami, słupek o pięciu owocolistkach, których zalążki są umieszczone ponad nasadą płatków."

<< WRÓĆ